ลมเหมันต์

อดีตหรืออนาคต

รถไฟแล่นผ่านไป สถานีแล้ว สถานีเล่า ตีสามแล้วฝนยังคงตกอยู่อย่างต่อเนื่อง ผมมองออกไปนอกหน้าต่าง ยังคงเห็นบ้านเรือนริมทางรถไฟเป็นระยะ ๆ ผมชอบที่จะมองบ้านริมทางโดยเฉพาะบ้านชั้นบน เมื่อเรามองผ่านเข้าไปในหน้าต่างแล้วเห็นแสงของหลอดไฟสว่างไสวอยู่ ไม่ว่าเป็นหลอดไฟทังเสตน หรือฟลูโอเรสเซนส์ ไม่ว่าจะสีส้ม หรือสีขาว มันทำให้ผมรู้ว่าที่ตรงนั้น ยังมีคนบางคน ทำอะไรบางอย่างอยู่ อาจจะดูทีวี เล่นเกมส์ อ่านหนังสือ ทำการบ้าน ทำงานบ้าน หรือพูดคุยกันระหว่างครอบครัว  ไม่ว่าจะทำอะไรก็ตาม ดวงไฟนั้นมันทำให้ผมรู้สึกอบอุ่น และรู้สึกเหงาในเวลาเดียวกัน อบอุ่นที่ผมก็มีไฟดวงนั้น และเหงาที่ไฟดวงนั้นไม่ได้อยู่ตรงนี้

มีคนบอกว่า “เมื่อเราเดินทางใกล้ ๆ เช่นนั่งรถกลับบ้าน เราจะนึกถึงแต่เพียงเรื่องที่เกิดขึ้นในวันนั้น แต่ถ้าเราออกเดินทางไกล เราจะนึกถึงอดีตที่ผ่านมาในชีวิต” เห็นจะเป็นจริง โดยเฉพาะถ้าเราอยู่คนเดียว ผมคิดว่าที่เป็นอย่างนี้เพราะเราเห็นสองข้างทางที่วิ่งผ่านเราไป ทำให้เราหวนนึกถึงอดีตมากกว่าจะมานั่งคิดถึงอนาคต ทั้งที่จริงๆ แล้ว “อนาคตก็คืออดีตที่ยังมาไม่ถึง” บางคนอาจจะเลือกที่จะมีความสุขหรือทุกข์อยู่กับอดีต แต่บางคนก็เลือกที่จะก้าวเดินต่อไปสู่อนาคตแม้รู้ว่าสักวันมันจะกลายเป็นอดีตก็ตาม และยิ่งถ้าเรามีอดีตที่เราทำผิดพลาดไป หรือเกิดเรื่องผิดหวังขึ้น เราก็จะยิ่งพยายามลืมมัน แล้วพยายามทำอนาคตให้ดีขึ้น โดยหวังว่ามันจะช่วยให้เราลืมหรือลบล้างความผิดในอดีตได้ แต่ความจริงแล้ว อนาคตคือสิ่งที่เราอยากเป็น แต่อดีตมันคือสิ่งที่เป็นเรา การที่เราพยายามลืมอดีตมันอาจเป็นการพยายามลืมตัวตนของตัวเองอยู่ก็ได้

แต่จะให้ดีแล้วเราควรจะอยู่กับ “ปัจจุบัน” ให้มากไว้น่าจะดีกว่า เพราะ “ปัจจุบัน” มันอยู่กับเราเพียงแค่แป๊ปเดียว ไม่เหมือนอนาคตและอดีต ที่จะอยู่กับเราไปอีกนานแสนนาน

“สถานีพิจิตร ท่านผู้โดยสารที่ต้องการลงสถานีนี้ กรุณาตรวจสอบสัมภาระของท่านให้เรียบร้อย ก่อนลงจากขบวนรถ” สิ้นสุดเสียงประกาศ ผมมองกลับหลังไปหาเพื่อนร่วมทางที่ฝากฝังให้ปลุกเธอที่สถานีนี้ เธอยังคงหลับอย่างที่ผมคิดไว้ ผมลุกไปสะกิดเธอให้ตื่น เธอโบกมือลาโลกแห่งความฝัน แล้วค่อย ๆ ลืมตากลับมาสู่โลกแห่งความจริง เธออาจจะไม่มีเวลาแม้จะกล่าวทักทายกับผมเพราะเธอต้องรีบหิ้วกระเป๋าของเธอ แล้วหันมายิ้มให้ผมพร้อมพูดในใจว่า “ขอบคุณที่ช่วยปลุกค่ะ” แล้วรีบก้าวออกไปจากขบวนรถไฟของผมก่อนที่มันจะแล่นไปข้างหน้าอีกครั้ง พร้อมกับผู้ร่วมทางที่น้อยลงไปอีก 1 คน

วงกลม

ชึ่ก กะ ชั่ก ชึ่ก กะ ชั่ก เสียงรถไฟวิ่งไปท่ามกลางในความมืด เกือบเที่ยงคืนแล้ว ผมพยายามข่มตาให้หลับ แต่พยายามยังไงก็หลับไม่ลง อาจจะเป็นเพราะเก้าอี้ที่ผมนั่งมันไม่เหมาะสำหรับการนอน หรืออาจเป็นเพราะผมยังไม่ง่วงก็เป็นได้ ผมมองออกไปนอกหน้าต่าง บรรยากาศรอบข้างมืดมิดวังเวง มีเพียงแสงไฟจากบ้านเรือนบางหลังริมทางรถไฟ ส่องแสงให้เห็นเป็นระยะ ๆ

ผมเลื่อนบานหน้าต่างปิดลงมา เนื่องจากฝนที่เริ่มตกหนักขึ้นและอากาศเริ่มเย็นลงจนเกือบจะหนาว มีพนักงานเดินผ่านไปมาเป็นช่วง ทั้งขายน้ำ ขายข้าว ผมซื้อเพียงน้ำเปล่า และเบียร์เย็น ๆ โดยหวังว่าเบียร์จะทำให้ผมหลับได้ง่ายขึ้น

ในขณะผมนั่งคิดอะไรไปเรื่อยเปื่อยผมก็สะดุ้งสุดตัวเมื่อมีอะไรบางอย่างมาสัมผัสที่หัวไหล่ผม! เร็วเกินไปหรือเปล่าที่ผีจะออกมาตอนเที่ยงคืน แต่แล้วผมก็โล่งใจเมื่อหันไปเห็นว่าเป็นผู้หญิงรูปร่างท้วมคนนึงที่นั่งถัดไปจากผมนี่เอง

“น้อง น้อง … น้องลงที่ไหน?” เธอถามผม

“เอ่อ พิษณุโลกครับ” ผมตอบไปแบบงงงงปนระแวง

“งั้นถ้าถึงสถานีพิจิตร บอกพี่ด้วยนะ เผื่อพี่หลับน่ะ” เธอพูดพลางยิ้มให้พองามก่อนผละจากไปนั่งที่เดิม

“ครับ” ผมรับปากแบบไม่แน่ใจว่าสถานีพิจิตรมันอยู่ตรงไหนของโลก แต่คงจะถึงก่อนสถานีพิษณุโลกแน่ ๆ

เป็นเพื่อนร่วมทางในรถไฟขบวนนี้คนแรก ที่เอ่ยปากคุยกับผม และผมดูจากท่าทางและการพูดแล้ว เธอคงเดินทางด้วยรถไฟขบวนนี้อยู่บ่อย ๆ ดังนั้นเธอจึงไม่ลังเลที่จะวานคนแปลกหน้า แถมหน้าโหดอย่างผมเป็นหูเป็นตาให้ยามเธอหลับไหล

ทำไมเธอถึงไว้ใจผม?

“อย่ามองคนจากภายนอก” ประโยคนี้เราถูกปลูกฝังกันมาตั้งแต่เล็กเนื่องด้วยในทางทฤษฏีแล้ว ถ้าเรามองคนจากภายนอกแต่เพียงภายนอกเราอาจจะถูกสิ่งที่ตาเราเห็นหลอกเอาได้ เช่นบางคนหน้าตาสวยแต่นิสัยข้างในแย่ หรือคนแต่งตัวดีดูภูมิฐาน ก็อาจเป็นคนที่ร้ายได้อย่างที่เราคาดไม่ถึง ฉะนั้นเราจึงมีทฤษฎีที่สวยงามที่บอกให้เรามองคุณค่าที่แท้จริงที่อยู่ข้างในของคน ๆ นั้น

แต่..

ในทางปฏิบัติแล้ว เราไม่มีทางจะรู้ได้เลยว่าข้างในเขาเป็นอย่างไรถ้าเราไม่ก้าวเข้าไปในโลกของเขา และนั่นอาจเป็นการเสี่ยงเกินไปกับความปลอดภัยของเรา เราจึงทำได้เพียงเดานิสัยกันจากภายนอก และเราจะก้าวเข้าไปหรือให้เค้าก้าวเข้ามาก็ต่อเมื่อเราคิดว่าปลอดภัย

โลกของแต่ละคน ขนาดไม่เท่ากัน โลกของเราไม่ได้มีขนาดเท่าดาวเคราะห์ที่ชื่อโลก แต่มีขนาดเท่ากับที่ที่เราอยู่ ที่ที่เราเคยไป ที่ที่เราเคยเห็น ที่ที่เราเคยรู้จัก และในโลกของเรานั้นยังมีสิ่งที่เราใช้เป็นตัวแบ่งพื้นที่ส่วนตัวของเรา ที่ไม่ต้องการให้ใครเข้ามา ถ้าเราไม่อนุญาติ มีคนเรียกพื้นที่ส่วนตัวนี้ว่า “วงกลม”

วงกลมของเราอาจจะมาสัมผัสกัน หรืออาจจะซ้อนทับกัน ก็ต่อเมื่อเราต่างอนุญาติ และในส่วนที่ซ้อนทับกันนั้น เป็นที่ ๆ เราสามารถใช้พื้นที่ในวงกลมร่วมกันได้ (นึกภาพวงกลมซ้อนทับกันของช่อง 7 สี) และเมื่อมีการซ้อนทับกันแล้ว มันมักจะกินพื้นที่ของวงกลมไปเรื่อย ๆ อย่างที่เราไม่รู้ตัว รู้ตัวอีกทีเราก็เหลือพื้นที่ในวงกลมนั้นน้อยเกินไปเสียแล้ว นั่นหมายถึงอิสระของการใช้พื้นที่ในวงกลมที่ลดน้อยลงด้วย

เมื่อเราเพิ่งเจอกัน เราอาจอยากจะใช้พื้นที่ในวงกลมร่วมกันให้มากที่สุด ตื่นเช้ามาต้องโทรหา ก่อนนอนต้องโทรบอก เลิกงานต้องไปกินข้าวด้วยกัน วันหยุดต้องไปเที่ยวกัน ต้องพยายามเจอกันทุกวันทำทุกอย่างในชีวิตร่วมกันให้มากที่สุด จนวันนึงเรามีวงกลมซ้อนทับกันจนเกือบเต็มวง แทบทุกสิ่งในชีวิตเราซ้อนทับกันเกือบสมบูรณ์ เราไม่สามารถใช้เนื้อที่ในวงกลมไปทำอย่างอื่นได้อีกแล้ว หรือเราอาจเรียกปรากฏการณ์นั้นว่า “ราหูอมจันทร์” เมื่อส่วนซ้อนทับกันที่เคยสวยงาม กลับกลายเป็นด้านมืดที่บดบังความสว่างให้เหลือเพียงเสี้ยวเดียว ถึงตอนนั้นมันอาจสายเกินไปที่จะทำให้วงกลมนั้นคลายตัวออก เพื่อที่จะเหลือพื้นที่ส่วนตัวให้เราได้ใช้

จะดีกว่าไหมถ้าเราเหลือที่ส่วนตัวไว้ให้กัน ให้มากพอที่จะไล่ตามความฝัน ให้มากพอที่จะใช้ออกไปขยายพื้นที่โลกของเราให้กว้างขึ้น แต่ก็ให้ส่วนที่ซ้อนทับกันมากเพียงพอที่จะยึดวงกลมสองวงไม่ให้หลุดลอยไปจากกัน

รถไฟจอดที่สถานีลพบุรี ผมดึงสติที่ล่องลอยให้กลับมาในโลกปัจจุบัน ผมหันไปมองผู้หญิงที่วงกลมของเราเพียงแค่สัมผัสกันเล็กน้อย ผมเห็นเธอนอนหลับอย่างที่เธอได้พูดไว้ก่อนหน้านี้จริง ๆ หลับอย่างไร้ความกังวลกับสิ่งต่าง ๆ บนรถไฟขบวนนี้ หรือไร้ความกังวลบนโลกของเธอ.. โลกใบเล็กที่ไม่ดูคนแต่เพียงรูปกาย

รถไฟ

ผมไม่รู้ว่าทำไมรถที่เป็นขบวนอยู่บนราง จึงถูกเรียกว่า “รถไฟ” อาจเป็นเพราะเมื่อก่อนมันวิ่งด้วยพลังงานถ่านหิน มีควันไฟตลบอบอวลตลอดเวลาละมั๊ง ผมนั่งรถไฟครั้งแรกในชีวิตคือนั่งไปอยุธยา ตั๋วรถไฟในตอนนั้นเป็นกระดาษแข็งสีแดงอมส้ม บอกจุดหมายปลายทางไว้อย่างชัดเจน ผมยังคงเก็บมันไว้ในกล่องความทรงจำของผมในห้องนอนที่บางคนมาเห็น อาจเผลอเรียกมันว่า “กล่องขยะ” แต่มันก็เป็น ขยะแห่งความทรงจำ ที่นำมารีไซเคิลได้ทุกเมื่อที่ผมต้องการ

รถไฟคือศูนย์รวมการเดินทางชนิดหนึ่ง เป็นที่ ๆ ผู้คนที่มี “จุดหมายปลายทาง” ใช้มันเพื่อไปให้ถึงจุดหมาย แม้จุดหมายแต่ละคนจะต่างกัน แต่เราก็อยู่บนรถไฟขบวนนี้เหมือนกัน เราต่างก็เป็น “นักเดินทาง” แม้จะรู้ตัวหรือไม่ก็ตาม

ผมมองเห็นผู้ชายวัยรุ่นนั่งแถวหลัง ไม่มีกระเป๋าสักใบติดตัว ผมเดาเอาเองว่าจุดหมายเค้าคงอยู่ใกล้ ๆ ที่พัก หรืออาจจะกำลังกลับที่พัก ถัดจากนั้นไป 1 แถว ผมเห็นผู้หญิงรูปร่างท้วมเสื้อแดง พร้อมกระเป๋าใบโต เค้าคงกำลังจะเดินทางกลับไปเยี่ยมบ้าน จังหวัดใดจังหวัดหนึ่งที่รถไฟขบวนนี้ผ่านแน่ ๆ หลังจากนั้นอีก 2 แถว ผมเห็นเด็กวัยรุ่น 3 คนกำลังนั่งคุยกันอย่างออกรส ข้าง ๆ มีกระเป๋าเป้กองซ้อนกันอยู่หลายใบ ดูแล้วคงออกเดินทางไปท่องเที่ยวกันอย่างไม่ต้องสงสัย

เมื่อรถไฟแล่นถึงสถานีดอนเมือง ผู้ชายวัยกลางคนก็ก้าวขึ้นมาเพิ่มจุดหมายให้รถไฟขบวนนี้อีก 1 คน ดู ๆ แล้วคงนั่งรถไฟกลับบ้านอีกเช่นกัน

ต่างวัตถุประสงค์ ต่างจุดหมาย แต่เราทุกคนก็อยู่บนรถไฟขบวนเดียวกัน ถึงแม้เราจะไม่ได้พูดคุยกันแต่เราต่างรู้ว่าเราอยู่บนรถไฟขบวนเดียวกัน

“ไม่ต่างกันเลยกับชีวิตของเรา”

การเดินทางในชีวิตเราที่ผ่านมา มีผู้ร่วมทางมากมาย บางคนก็จำต้องจากไปเมื่อถึงทางแยกไม่ว่าเต็มใจหรือไม่เต็มใจ เพื่อไปตามจุดหมายหรือความฝันที่ตัวเองวาดไว้ บางคนก็อยู่ร่วมขบวนเดินทางกับเรามานานแต่ยังไม่ถึงจุดหมายซักที บางคนก็เพิ่งเข้ามาร่วมเดินทางกับเรา และบางคนก็ยังคงเดินทางอยู่ในขบวนเดียวกันกับเรา ถึงแม้เราจะไม่เคยรู้จัก แต่เรารับรู้ได้ถึงการมีอยู่ของคนคนนั้น

เมื่อเราอยู่ในวัยเรียนเรามีเพื่อน เรามีความทรงจำดี ๆ ด้วยกัน พอถึงเวลาที่ต้องสอบเข้ามหาวิทยาลัย โลกใบเก่าของเรากว้างขึ้น เราก็ต้องแยกจากกันไปตามทางแยกนั้นอีก ทิ้งไว้เพียงความทรงจำดี ๆ  แต่เพียงไม่นานเราก็ได้ผู้ร่วมทางใหม่ ๆ มานั่งบนเก้าอี้ที่ว่างตัวนั้น และพยายามแกล้งทำเป็นว่า เพื่อนร่วมทางที่มาใหม่นั้น สามารถทดแทนเพื่อนร่วมทางที่หายไปได้  เมื่อเรียนจบเราก็ต้องแยกย้ายกันไปทำงาน เราก็ต้องแยกจากกันอีกตรงทางแยกนั้น แต่ก็มีเพื่อนร่วมทางใหม่ ๆ เข้ามาในชีวิตของเราอีกอยู่ดี

เป็นอย่างนี้ไปซ้ำแล้วซ้ำเล่า ราวกับว่าเราพบกัน เพื่อรอวันลาจาก?

นั่นเพราะเราทุกคนต่างมีจุดหมายหรือความฝันที่ตัวเองวาดไว้ เราอาจจำเป็นต้องแลกกับการจากลาเพื่อนร่วมทาง เพื่อก้าวไปตามทางที่เราตั้งเป้าไว้ หรือบางคนอาจละทิ้งจุดหมายหรือความฝัน เพียงเพื่อที่จะร่วมเดินทางสายนั้นกับใครบางคน

ถึงตอนนี้ เราเคยหยุดคิดบ้างไหม ว่ามีผู้ร่วมเดินทางในทางรถไฟสายที่เราเรียกว่าชีวิต กี่คน? มีคนแยกไปตามทางตัวเอง กี่คน? มีคนร่วมทางเข้ามาใหม่ กี่คน? มีใครบ้างที่สัญญาว่าจะร่วมทางไปกับเราตลอดไปแต่กลับเดินจากเราไป อาจารย์คนแรก เพื่อนสนิทที่สุดตอนประถม เพื่อนที่เคยขโมยยางลบเรา เพื่อนโดดเรียนกับเรา คนที่เราเคยแอบชอบ

คงมีไม่น้อยที่เราหลงลืมเพื่อนร่วมทางเหล่านั้นไปจากความทรงจำ และคงมีไม่น้อยที่หลงลืมเราเช่นกัน

มันคงเป็นเรื่องน่าเศร้า ถ้าเราถูกใครบางคนนั้นลืมไปจากความทรงจำ และคงเศร้ายิ่งกว่าถ้าเรายังจำเค้าได้ไม่เคยลืม

ผมยังคงเชื่อว่า “จุดหมาย” ไม่ได้สำคัญไปกว่า “ระหว่างทาง” ฉะนั้นอย่าปล่อยให้จุดหมายมาทำให้สิ่งที่อยู่ระหว่างทางของเราด้อยค่าลง จนลืมเลือนมันไป เพราะจริง ๆ แล้วในการเดินทางบางครั้งเราใช้เวลาอยู่กับ “ระหว่างทาง” มากกว่า “จุดหมาย” ด้วยซ้ำไป

“สถานีต่อไป จุดหมายของคุณ ท่านผู้โดยสารทีต้องการลงสถานีนี้ กรุณาร่ำลาผู้ร่วมทางของท่านให้เรียบร้อยก่อนลงจากขบวนรถ”

สิ้นสุดเสียงประกาศของสถานีรถไฟ ผมเหลือบเห็นชายวัยกลางคนที่ขึ้นมาคนสุดท้าย ก้าวออกไปจากขบวนรถไฟของผม

…